Ons Erfgoed: het Beschermd Natuurmonument "Ham en Crommenije"

De Noorder- en Zuiderham is een overblijfsel van het vroegere Cromme IJ. Oorspronkelijk waren deze wateren onderdeel van de Crommenije, de verbinding tussen het Wijkermeer en de Schermer, ontstaan in de 12e eeuw. Door bedijking in de periode tussen 1150 en 1300 en afdamming in 1357 werd de Crommenije vastgelegd waarna door verlanding en de daarop volgende ontginning de huidige vorm ontstond. Bovenstaande wateren evenals de verbindende watergangen en de oeverlanden, voorzover eigendom van de staat, zijn als Staatsnatuurmonument aangewezen op 29-3-1984.

Voor Beschermde Natuurmonumenten, geldt dat handelingen in of rondom Beschermde Natuurmonumenten die schadelijk kunnen zijn voor het natuurschoon, voor de natuurwetenschappelijke betekenis of voor dieren en planten in dat gebied, of die het Beschermde Natuurmonument ontsieren, zijn verboden, tenzij hiervoor een vergunning is verkregen.

In het natuurmonument zijn vooral de rietlanden en de verlandingsvegetaties botanisch van belang. In avifaunisch opzicht zijn de als grasland beheerde oeverlanden van belang als broedgebied voor grutto, tureluur en kievit. Het natuurmonument is eveneens uit een oogpunt van natuurschoon van betekenis vanwege de afwisseling van water, rietland en grasland. Vanwege de ontstaansgeschiedenis van lokaal belang.

Watergangen kunnen waardevolle vegetaties bezitten en zij maken een belangrijk onderdeel uit van de cultuurhistorische waardevolle structuur van het natuurmonument. Om die reden is in het bestemmingsplan wel een regeling voor het graven en dempen van watergangen opgenomen, waarbij het waterbelang wordt afgewogen tegen het belang van de aanwezige natuur- en cultuurhistorische waarden (omgevingsvergunning).

Kerkplein, Heiligeweg/Militaireweg en Kerksloot. De Heiligeweg/Militaireweg is de oorspronkelijke verbindingsweg tussen het Krommenie (Kerkplein) en het buurtschap Busch en Dam, het laatste gelegen tussen de Noorder- en Zuiderham. De parallel lopende Kerksloot behoort tot het oorspronkelijke slotenpatroon van Krommenie. Ter hoogte van de Heiligeweg is deze inmiddels gedempt. Al deze elementen behoren tot de oorspronkelijke as in de kern van Krommenie en zijn daarom van regionaal belang.

Het Oer-IJ

Het beschermde natuurmonument Ham en Crommenije is onderdeel van Het Oer-IJ en is het open gebied dat globaal ligt tussen de steden Haarlem, Alkmaar, Zaanstad en Amsterdam. Ruim voor de jaartelling begon, was dit een uitgestrekt landschap met strandwallen, kwelders en kreken. De meest noordwestelijke vertakking van de Rijn (het Oer-IJ) stroomde hier doorheen en mondde bij Castricum uit in zee.

Het Oer-IJ is een tot de verbeelding sprekende naam voor een gebied dat nog weinig bekend is bij het grote publiek. De bodem zit vol met fascinerende informatie en verhalen over de vroege geschiedenis van de provincie en over de cultuur van de mensen die er woonden. Het landschap is om meerdere redenen bijzonder.

Het Oer-IJ is een schatkamer aan informatie over de landschapsvorming, cultuurhistorie en archeologie vanaf 2800 BC tot heden. De verschillende ontwikkelingsfasen liggen letterlijk als verschillende lagen over elkaar heen. Het burgerinitiatief om van het Oer-IJ een Geopark te willen maken is kansrijk. Er is geen vergelijkbaar Geopark met het kust- en deltalandschap als thema. Vandaag de dag maakt het gebied onderdeel uit van de Metropoolregio Amsterdam.


Een gebied met een grote ruimtelijke dynamiek: hier vinden we het Noordzeekanaalgebied met havenactiviteiten en bedrijventerreinen, stedelijke ontwikkeling, denk aan recente uitbreidingen als Saendelft en de Broekpolder, uitbreiding van de infrastructuur, met mogelijk het doortrekken van de A8 tot aan de A9. De landbouw ontwikkelt zich in dit gebied en klimaatverandering vraagt om aanpassingen in het waterbeheer en meer ruimte voor water. Het burgerinitiatief voor het Geopark Oer-IJ wil dat met ruimtelijke ontwikkelingen rekening wordt gehouden met de unieke landschappelijke kenmerken en bodemschatten.


Daarbij komt dat het Metropolitane Landschap Oer-IJ op dit moment een grote betekenis heeft als groene wig in een verstedelijkt gebied, met een sterke culturele en landschappelijke identiteit. Het verbindt de Metropoolregio Amsterdam met de kust. Tegelijkertijd vormt het gebied een belangrijke schakel tussen Nationaal Landschap Laag-Holland en het duinlandschap van Kennemerland. Vanwege de kwetsbaarheid van de archeologische monumenten en het landschap voor oprukkende verstedelijking, natuurontwikkeling, waterhuishoudkundige projecten en ontwikkelingen in de landbouw, is er grote behoefte aan een consistent beleid voor dit gebied.


Daarbij gaat het om behoud én ontwikkeling, om heden, verleden en toekomst en last but not least om de betrokkenheid van de mensen die er wonen en werken. De passie bij velen voor het Oer-IJ is waar we op voort kunnen bouwen. We kiezen er voor om het natuurlandschap Oer-IJ niet al te letterlijk te begrenzen. Het Oer-IJ is immers niet los te zien van de aangrenzende landschappen en van de steden en dorpen die er omheen liggen. Het draagvlak voor het Oer-IJ initiatief moet bovendien niet alleen komen van de inwoners, maar zeker ook van de vele omwonenden! (overgenomen Stichting het Oer-IJ)


De notitie 'Zicht op het Oer-IJ' gaat over de kwaliteit van het landschap in de driehoek Zaanstad, Velsen en Castricum. Er worden aanbevelingen gedaan voor behoud en publieke ontsluiting van dit unieke gebied. Een plek op de Werelderfgoedlijst van de Unesco is het ultieme doel van de Stichting Oer-IJ.


plaatje aanklikken voor homepage Stichting het Oer-IJ


nieuwe wet natuurbescherming van 1 januari 2017:


Kaderwet

De Wet natuurbescherming is een 'kaderwet'. Dat betekent dat er alleen algemene principes en verantwoordelijkheden in staan. De details zijn geregeld in een groot aantal algemene maatregelen van bestuur en ministeriële regelingen. Sommige bepalingen uit de Wet natuurbescherming zijn het gevolg van afspraken op internationaal en Europees niveau, zoals de Vogelrichtlijn, de Habitatrichtlijn en het CITES-verdrag. Meer informatie vindt u in de wettekst van de Wet natuurbescherming.

Zorgplicht

Of dieren en planten nu beschermde soorten zijn of niet: de Wet natuurbescherming schrijft voor dat we nadelige gevolgen voor planten en dieren moeten voorkomen. We moeten dus zorgvuldig omgaan met onze omgeving. Deze zogenoemde zorgplicht geldt voor iedereen.

Voor wie

De Wet natuurbescherming geldt voor iedereen in Nederland. U krijgt ermee te maken als u wilt jagen, beschermde dieren opvangt of bij beheer en schadebestrijding. Als u gaat (ver)bouwen, slopen of (water)wegen aanlegt, krijgt u ook te maken met de wet.

plaatje aanklikken voor

natuurwegwijzer

Ham en Crommenije